CAT-Q to kwestionariusz mierzący kamuflowanie cech autystycznych — zbiór strategii, którymi ludzie ukrywają lub kompensują trudności w sytuacjach społecznych. Składa się z 25 stwierdzeń, wypełnienie zajmuje około trzech minut.

To nie jest test przesiewowy w kierunku autyzmu. Kamuflowanie występuje również u osób nieautystycznych, a wysoki wynik sam w sobie niczego nie rozpoznaje. Kwestionariusz opisuje sposób funkcjonowania, nie stawia diagnozy.

Kwestionariusz

Proszę przeczytać poniższe stwierdzenia i wybrać odpowiedź, która najbardziej odpowiada Pana/Pani doświadczeniom podczas kontaktów społecznych.

1. Podczas kontaktu z inną osobą świadomie naśladuję jej mowę ciała lub mimikę.
2. Zwracam uwagę na swoją mowę ciała lub mimikę, aby wyglądać na spokojnego_ną i zrelaksowanego_ną.
3. Rzadko czuję potrzebę udawania, żeby poradzić sobie w kontaktach z innymi.
4. Wypracowałem_am sobie instrukcję działania w kontaktach z innymi (np. listę pytań lub tematów do rozmowy).
5. Powtarzam wyrażenia, które usłyszałem_am od innych ludzi dokładnie w taki sam sposób, w jaki je usłyszałem_am.
6. Dostosowuję swoją mowę ciała lub mimikę, aby wyglądać na zainteresowanego_ną osobą, z którą akurat jestem w interakcji.
7. W sytuacjach społecznych czuję, jakbym raczej „odgrywał_a rolę” niż był_a sobą.
8. W swoich kontaktach społecznych wykorzystuję zachowania, których nauczyłem_am się, obserwując innych ludzi.
9. Zawszę myślę o tym, jakie wrażenie robię na innych ludziach.
10. Potrzebuję wsparcia innych ludzi w nawiązywaniu kontaktów towarzyskich.
11. Ćwiczę mimikę i mowę ciała, aby upewnić się, że wyglądam naturalnie.
12. Nie widzę potrzeby nawiązywania kontaktu wzrokowego z innymi ludźmi, jeśli nie mam na to ochoty.
13. W sytuacjach społecznych muszę zmuszać się do kontaktu z innymi ludźmi.
14. Próbuję poprawić swoje umiejętności społeczne, obserwując innych ludzi.
15. Zwracam uwagę na swoją mowę ciała lub mimikę, aby wyglądać na zainteresowanego_ną osobą, z którą akurat rozmawiam.
16. W sytuacjach społecznych próbuję znaleźć sposoby, aby uniknąć kontaktu z innymi.
17. Poszukiwałem_am informacji na temat zasad dotyczących zachowań społecznych (np. ucząc się psychologii lub czytając książki o ludzkich zachowaniach), aby poprawić swoje własne umiejętności społeczne.
18. Jestem zawsze świadomy_a wrażenia, jakie robię na innych ludziach.
19. Czuję, że mogę być sobą, kiedy jestem z innymi ludźmi.
20. Oglądając telewizję i filmy lub czytając książki, uczę się, jak ludzie używają mowy ciała i mimiki w czasie kontaktów społecznych.
21. Dostosowuję swoją mowę ciała lub mimikę, żeby wyglądać swobodnie.
22. Gdy rozmawiam z innymi ludźmi, mam poczucie, że rozmowa biegnie w naturalny sposób.
23. Poświęciłem_am czas na uczenie się umiejętności społecznych z filmów i programów telewizyjnych i staram się ich używać podczas swoich kontaktów z innymi.
24. Nie zwracam uwagi na swój wyraz twarzy czy mowę ciała podczas kontaktów społecznych.
25. W sytuacjach społecznych mam poczucie, że udaję „normalnego_normalną”.

Jak czytać wynik

Każde stwierdzenie punktowane jest od 1 do 7, a pięć z nich w skali odwróconej. Wynik mieści się w przedziale od 25 do 175 punktów; im wyższy, tym większa tendencja do kamuflowania.

W badaniu walidacyjnym jako wartość odniesienia przyjmuje się 100 punktów. Nie jest to jednak próg diagnostyczny i nie należy go tak traktować — służy porównaniu z wynikami z badań, nie rozstrzygnięciu, czy ktoś jest w spektrum.

Czym ten kwestionariusz nie jest

Nie bada autyzmu. Mierzy kamuflowanie, które występuje u osób autystycznych i nieautystycznych. Wysoki wynik może wynikać z nieśmiałości, lęku społecznego, doświadczeń z odrzuceniem albo po prostu z pracy wymagającej ciągłej autoprezentacji.

Ma największy sens jako uzupełnienie. W praktyce diagnostycznej używa się go obok narzędzi badających cechy autystyczne, a nie zamiast nich. Nasilone kamuflowanie potrafi obniżać wyniki w tych narzędziach — i to jest właśnie powód, dla którego warto je mierzyć osobno.

Dotyczy dorosłych i osób od 16 roku życia.

Pełny proces diagnostyczny w kierunku spektrum autyzmu opisujemy na stronie Diagnoza psychologiczna.

Źródło

Hull, L., Mandy, W., Lai, M.-C., Baron-Cohen, S., Allison, C., Smith, P., & Petrides, K. V. (2019). Development and validation of the Camouflaging Autistic Traits Questionnaire (CAT-Q). Journal of Autism and Developmental Disorders, 49(3), 819–833.